Skąd biorą się zanieczyszczenia?

Jest to podstawowe pytanie, na które postaram się poniżej odpowiedzieć.

Otóż większość z nich trafia bezpośrednio ze ścieków i temu podobnych zanieczyszczeń. Do innych źródeł zanieczyszczeń zalicza się transport wodny i lądowy, stosowanie nawozów sztucznych, czy odpadów komunalnych lub przemysłowych.

Proces eutrofizacji ma również swoj udział w zanieczyszczaniu wód. Działania człowieka, takie jak wycinanie lasów czy  nadmierną urbanizację, mają również wydatny udział w zaburzeniu właściwego obiegu wody w przyrodzie.

Poniżej przedstawiony został podstawowy podział zanieczyszczeń:

    * źródła punktowe – do tej kategorii zaliczamy przede wszystkim ścieki pochodzące z zakładów przemysłowych oraz z aglomeracji miejskich,

    * źródła powierzchniowe lub obszarowe – są to zanieczyszczenia spowodowane opadami atmosferycznymi, które pochodzą z terenów zurbanizowanych,

    * źródła liniowe lub pasmowe – zaliczamy tutaj takie zanieczyszczenia jak te, wytwarzane przez środki transportu, które są spłukiwane z powierzchni dróg lub torfowisk, jak również z rurociągów, kanałów, czy gazociągów.

    * naturalne - tego typu zanieczyszczenia pochodzą z domieszczek, znajdujących się w wodach podziemnych i powierzchniowych (zanieczyszczenie żelazem, nadmierne zasolenie)

    * sztuczne - inaczej związane z działaniem człowieka. Najczęstsze tego typu zanieczyszczenia to: spływy z terenów rolnych, czy składowisk komunalnych. Sztuczne zanieczyszczenia można podzielić również na podgrupę biologicznych (glony, wirusy, bakterie) oraz chemicznych (kwasy, ropa, benzyna, nawozy).

    * rozkładalne - czyli takie które podlegają przemianie chemicznej, przy udziale bakterii,

    * nierozkładalne - czyli takie, które nie ulegają przemianom chemicznym, nie będące przedmiotem ataków drobnoustrojów,

    * trwałe - to takie które które nie ulegają w ogóle, bądź w minimalnym stopniu, rozkładowi biologicznemu, pozostając w środowisku przez bardzo długi czas w niemal niezmiennej formie (produkty destylacji ropy naftowej, fenole, pestycydy)

    * bezpośrednio szkodliwe - są to takie substancje jak: fenole czy kwas cyjanowodorowy pochodzące z gazowni, kwas siarkowy, czy kwaśny deszcz, produkowany przez takie miejsca jak celulozownie czy fabryki włókien sztucznych.

    * pośrednio szkodliwe - czyli takie, które zmniejszają ilośc tlenu w wodzie, do poziomu uniemożliwiającego życie organizmów wodnych.

Zanieczyszczenie wody ocenia się za pomocą wskaźników zanieczyszczenia, który określa stężenie danej substancji w miligramach na 1 dm3 wody.

Jako najważniejszy wskaźnik zanieczyszczenia wód, przyjmuje się stężenie rozpuszczonego tlenu. Optymalna wartość tego wskaźnika powinna wynosić około 8,9 mg/dm3. Kiedy występuje mniejsze stężenie, jest to sygnał o zanieczyszczeniu wody związkami organicznymi. Kiedy wskaźnik ten spadnie poniżej poziomu 4 mg/dm3, następuje obumieranie większości organizmów wodnych.

Do innych ważnych wskaźników zanieczyszczenia wód należy również biochemiczne zapotrzebowanie tlenu, które jest wyznacznikiem zawartości rozkładanych biochemicznie związków organicznych. Jeszcze innym wskaźnikiem jest chemiczne zapotrzebowanie tlenu, które jest najlepszą miarą wszystkich związków organicznych, wskazującym obecność zawiesnin mineralnych oraz organicznych, jak również nieorganicznych związków fosforu i azotu.

Szeroko stosowane są również biologiczne metody badania stanu wody. Najczęściej stosowanym jest system saprobowy, w procesie którego wykorzystuje się wyniki analiz hydrobiologicznych.

Ze względu na skład organizmów wodnych, wody dzieli się na:

1) - oligosaprobowe - czyli inaczej czyste,

2) - zanieczyszczone - które dzieli się na dwie klasy:

- II klasa - woda przeznaczona do hodowli ryb, zwierząt gospodarskich, rekreacji i sportów wodnych,

- III klasa - jest to woda przeznaczona do nawadniania terenów ogrodniczych, upraw w szklarniach, czy zaopatrzenia zakładów przemysłowych.

Na koniec warto przytoczyć zestawienie procentowe czystości jezior w Polsce:

klasa I - 5,8%

klasa II - 39,2 %

klasa III - 40,8 %

14,2 % wód w ogóle nie odpowiada normom.